Тіркелген өнеркәсіптік үлгіні қорғау дүниежүзінде кеңінен қолданылады. Өнеркәсіптік үлгіні қорғау құқығы өзгелерге өнімнің сыртқы түрін меншіктеуге немесе көшірмесін жасауға жол бермейді. Дегенмен, тіркеу куәлігімен қатар өнеркәсіптік үлгіні қорғау құқығын алу көп жағдайда қорғаудың соңғы қадамы болып табылмайды.
Өнеркәсіптік үлгіні қорғау құқығын алғаннан кейін оны пайдаланатын әр юрисдикцияда үлгіні қорғау маңызды. Мұндай құқықтарды қорғау және сақтау үшін көптеген елдер үлгіні қорғау мерзімін ұзартуды және ұзарту үшін жыл сайын төленетін ақыны талап етеді.
Ұзарту процесі мемлекеттерге, тіпті халықаралық IP жүйесіне байланысты өзгеріп отырады. Мысалы, әлемдегі кейбір ең ірі ақпараттық жүйе ведомстволары АҚШ, Оңтүстік Корея және Қытайда, олардың өндірістік үлгінің мерзімін ұзарту құқығы мен аннуитетіне байланысты рәсімдері әртүрлі.
Оңтүстік Кореяда, мысалы, өнеркәсіптік үлгі құқығы өтінім бергеннен бастап 20 жыл. Елдің заңнамасында құқықтың берілгені жайлы хабарламаны алғаннан бастап 3 ай ішінде өнеркәсіптік үлгіні тіркеу алымын төлеу қажеттігі көрсетілген.
Оңтүстік Кореяда тіркеу алымына өнеркәсіптік үлгі құқығының алғашқы 3 жылғы алымы кіреді, бұл келесі аннуитеттік төлемдер 4 жыл ішінде төленуі тиіс дегенді білдіреді және сол сияқты. Әрі қарай келесі аннуитеттік төлемнің әрқайсысы сәйкес жылдың тіркелген күнге дейінгі уақытында алынады.
Аннуитеттік алымды белгіленген мерзімде төлеу ұсынылса да, Оңтүстік Кореяда қосымша ақы төленген жағдайда тиісті алымды 6 ай кезеңге ұзарту жеңілдігі қарастырылған.
Қытайда 2021 жылдың 1 маусымынан бастап немесе осыдан кейін берілген өнеркәсіптік үлгілер өтінім берілгеннен бастап 15 жыл, ал 2021 жылдың 31 мамыры және оған дейін тапсырылған өтінімдер 10 жыл бойы жарамды.
Кәулік берілгені жайлы хабарлама алғаннан бастап екі ай ішінде патент үшін ресми төлем өтелуі тиіс, бірақ Оңтүстік Кореядан ерекшелігі бұл төлем алғашқы аннуитет есептелмей алынады. Қытайда өнеркәсіптік үлгіні ұзартуға алынатын бірінші төлем, сонымен қатар куәлікті тіркеу төлемі өнеркәсіптік үлгіні тіркеу кезінде екі бөлек алынады.
Әрі қарай жылдық баждар әр жыл сайын алдын ала өтінім берілген айдың алдындағы айда төленеді. Тиісті қосымша ақы төленген жағдайда алты айлық жеңілдік кезеңінде кешіктіріп төлеуге болады.
АҚШ-қа өтінім беру күні 2015 жылдың 13 мамыры немесе одан кейін болса, өнеркәсіптік үлгі патенті өтінім берілген күннен бастап 15 жыл, ал 2015 жылдың 13 мамырына дейін берілсе, 14 жылға жарамды.
Жоғарыда аталған, сонымен қатар басқа да көптеген юрисдикциядан АҚШ-тың айырмашылығы мұнда өнеркәсіптік үлгілерге берілетін патенттерді күшінде ұстау үшін баж немесе аннуитеттік төлем алынбайды.
Өнеркәсіптік үлгіні қорғау құқығын алғысы келетіндер үшін көптеген юрисдикцияларда бірнеше елдерде тиімді қорғауға ие болу мүмкіндігін беретін қолайлы халықаралық және аймақтық жүйелер бар, бұл жеке мемлекеттерге бөлек-бөлек өтінім тапсырудан үнемді. Кез келген юрисдикциядағыдай, үлгіні қорғау жүйелерінде де ұзарту төлемдері мен бажға арналған өз рәсімдері бар.
Мысалы, Гаага жүйесі арқылы берілген өнеркәсіптік үлгі құқығы көрсетілген мемлекеттің әрқайсысында тікелей сол юрисдикцияда берілгендей мүмкіндікке ие. Олар халықаралық тіркеуден кейін халықаралық өтінім берілген күннен бастап бес жыл бойы жарамды.
Халықаралық өнеркәсіптік үлгі құқықтары әрі қарай 5 жыл мерзімнен екі рет 15 жылға дейін ұзартылуы мүмкін. Содан кейін құқық өнеркәсіптік үлгі қорғалатын мемлекеттің ұлттық немесе аймақтық заңнамасына сәйкес ұзартылуы мүмкін. ДЗМҰ құқық иесіне өнеркәсіптік үлгіні қорғау мерзімін ұзарту туралы алты ай бұрын еске салады.
Қауымдастық өнеркәсіптік үлгі—Еуропалық Одақ зияткерлік меншік Ведомствосының (EUIPO) аймақтық жүйесі арқылы тіркелген өнеркәсіп үлгілерінің құқығы. Қоғамдық үлгі берілгеннен кейін ол өтінім берілген күннен бастап 5 жыл мерзімге жарамды.
Өнеркәсіптік үлгінің құқық иелері оны қорғау мерзімін 5 жылдан төрт рет ұзартуы мүмкін. EUIPO-да тіркелген қауымдастық үлгісінің жарамдылық мерзімінің жалпы ұзақтығы 25.
Үлгіні қорғау мерзімін ұзарту ақысы кез келген қорғау кезеңінің 5-жылының соңғы 6 айы ішінде төленеді, ал кешіктірілген жағдайда жеңілдік кезеңіндегі алты ай ішінде тиісті қосымша ақы төлеу арқылы мүмкін болады.
Африканың аймақтық зияткерлік меншік ұйымы (ARIPO) арқылы өтінім берілген және алынған өнеркәсіптік үлгілердің жарамдылық мерзімі өтінім берілген күннен бастап 10 жыл. Аннуитеттік алымдар әр жыл сайын өтінім берілген күннен бастап көрсетілген мемлекеттердің әрқайсысына қатысты төленеді. Төлем кешіктірілген жағдайда, тиісті қосымша ақы төлей отырып, төлеу мерзімі аяқталғаннан кейінгі 6 ай ішінде жасалуы мүмкін.
Өнеркәсіптік үлгіні қорғау рәсімі әр елде әртүрлі болуы мүмкін. Өтінім берушілер үлгіні қорғауға ұсынған әр юрисдикциядағы аннуитет төлеу мерзімдері мен алымдарды ескеруі керек. Егер сізге өнеркәсіптік үлгі құқын ұзарту қажет болса немесе қосымша ақпарат іздесеңіз, бізге хабарласыңыз.
